الکتروموتور VEM یکی از برترین برندهای الکتروموتور در سطح اروپا و جهان است. شرکت‌ الکتروموتور سازی VEM (وم) سال 1886 میلادی با تولید موتور الکتریکی در کارخانه‌ای واقع در کشور آلمان  کار خود را در آغاز نمود.

حال با 130 سال سابقه در تولید انواع الکتروموتور به عنوان یکی از پیشگامان ارائه آخرین تکنولوژی روز دنیا در تولید الکتروموتور و ارائه محصولات خاص در بیش از 40 کشور دنیا در حال فعالیت است. به دلیل کیفیت بالا، طول عمر زیاد و بازدهی مطلوب، این الکتروموتور به‌خوبی توانسته جای خود را در بین صنایع مختلف باز کند. از الکتروموتور VEM در صنایعی مانند نفت، گاز، پتروشیمی، فولاد، آب و فاضلاب استفاده می‌شود.

در ادامه، مهم‌ترین نکات مربوط به سرویس الکتروموتور VEM و نگهداری دوره‌ای آن را بررسی می‌کنیم. اگر در مجموعه صنعتی خود از این موتورها استفاده می‌کنید، در این مقاله از نوین پمپ برسام با مراحل بازرسی، سرویس اولیه و نگهداری اصلی این تجهیزات آشنا خواهید شد. 

بیشتر بخوانید: تفاوت الکتروموتور با پمپ در چیست؟

آشنایی با الکتروموتورهای VEM

الکتروموتورهای VEM از محصولات صنعتی ساخت آلمان هستند که به دلیل کیفیت ساخت مناسب، راندمان مطلوب و قابلیت استفاده در شرایط کاری متنوع، در صنایع مختلف مورد استفاده قرار می‌گیرند. این موتورها در مدل‌ها و توان‌های گوناگون تولید می‌شوند و بسته به طراحی، می‌توانند برای کارکردهای پیوسته و محیط‌های صنعتی خاص مناسب باشند.

الکتروموتورهای VEM در بسیاری از تجهیزات صنعتی، از جمله سیستم‌های پمپاژ، برای تأمین نیروی محرکه استفاده می‌شوند. در این مجموعه‌ها، هماهنگی عملکرد موتور با پمپ اهمیت زیادی دارد و انتخاب صحیح تجهیزات می‌تواند به بهبود راندمان و کاهش استهلاک کمک کند. برای آشنایی بیشتر با ساختار و عملکرد این تجهیزات، مقاله پمپ گریز از مرکز را مطالعه کنید.

مهم‌ترین ویژگی‌های الکتروموتور VEM:

• راندمان انرژی مناسب و عملکرد قابل‌اعتماد
• ساختار صنعتی و دوام مطلوب
• تنوع در توان، ابعاد و کلاس‌های حفاظتی
• قابلیت استفاده در شرایط کاری و محیط‌های صنعتی مختلف
• عرضه برخی مدل‌ها با طراحی ضدانفجار برای محیط‌های مستعد انفجار

کاربردهای الکتروموتور VEM:

• صنایع نفت، گاز و پتروشیمی
• راه‌اندازی پمپ‌های صنعتی و سیستم‌های آبرسانی
• فن‌ها، دمنده‌ها و سیستم‌های تهویه
• کمپرسورها و تجهیزات انتقال سیالات
• صنایع معدنی، سیمان و خطوط تولید کارخانه‌ها

انتخاب مدل مناسب به عواملی مانند توان موردنیاز، سرعت چرخش، گشتاور، شرایط محیطی و نوع کاربری بستگی دارد.

نکات نگهداری الکتروموتور VEM

رعایت نکات ایمنی و توجه کردن به دستورالعمل‌ها، اهمیت زیادی در نگهداری و تعمیر پمپ‌های صنعتی و الکتروموتورهای صنعتی دارد. در مرحله نخست، از ایمن بودن عایق‌بندی اطمینان حاصل کنید، اقدامات لازم برای جلوگیری از راه‌اندازی ناخواسته الکتروموتور را انجام دهید و عملکرد صحیح قطع و وصل تمامی اجزای متصل به منبع تغذیه را بررسی کنید.

زمانی که الکتروموتور را برای تعمیر و نگهداری، از منبع تغذیه جدا می‌کنید، باید اطمینان حاصل کنید که تغذیه مدارهای کمکی دیگر مانند هیتر ضد میعان، فن خنک‌کننده یا ترمزها نیز قطع شده باشد.

در دفترچه راهنمایی که همراه الکتروموتور VEM هست، دو نوع سرویس و نگهداری برای موتور تعیین شده که در ادامه هر یک را با مراحل و نکات مهم آن بررسی می‌کنیم:

سرویس اولیه الکتروموتور VEM که شامل وضعیت ظاهری و بدنه موتور است

طبق دستورالعمل سازنده، نخستین سرویس و بازرسی دوره‌ای الکتروموتور VEM باید پس از حدود ۵۰۰ ساعت کارکرد یا حداکثر در فاصله زمانی ۶ ماه انجام شود.

زمانی که موتور متوقف است:

• فونداسیون را بررسی کنید. نباید هیچ ترک یا آسیب دیگری در آن وجود داشته باشد.
•  تمیز بودن بدنه موتور و نبود آلودگی‌های روغنی، گرد و غبار یا رطوبت را بررسی کنید.
• کانال‌های تهویه و پره‌های فن را برای اطمینان از تهویه مناسب بازرسی کنید.

در زمان کارکرد الکتروموتور:

•  پارامترهای الکتریکی (جریان و ولتاژ) موتور را بررسی کنید.
• دمای بلبرینگ را بررسی کنید که آیا از دمای مجاز یاتاقان بالاتر رفته است یا خیر.
•  لرزش و صداهای غیرعادی را در حین کار بررسی کنید. 

در صورت مشاهده هرگونه مغایرت با مقادیر تعیین‌شده در دفترچه راهنمای دستگاه، لازم است مشکل شناسایی شده و در اسرع وقت برطرف شود. 

سرویس و نگهداری اصلی الکتروموتور VEM که سالیانه است

بنا به توصیه سازنده، سرویس اصلی برای الکتروموتور VEM بایستی در حدود 8000 ساعت کارکرد و حداکثر هر یک سال انجام شود.

هنگامی که موتور متوقف است و کار نمی‌کند:

• هم‌محوری شفت الکتروموتور با تجهیزات متصل به آن، مانند پمپ یا کمپرسور، و تراز بودن مجموعه را بررسی کنید. ناهم‌راستایی می‌تواند باعث سایش قطعات، افزایش ارتعاش و آسیب دیدن بلبرینگ‌ها شود.
• پیچ‌ها، مهره‌ها و اتصالات مکانیکی و الکتریکی را بررسی کرده و از محکم بودن آن‌ها اطمینان حاصل کنید.
• کابل‌ها و عایق‌های الکتریکی را از نظر سلامت ظاهری بررسی کنید. وجود تغییر رنگ، آثار سوختگی یا ترک‌خوردگی می‌تواند نشانه بروز مشکل باشد.
• مقاومت عایقی سیم‌پیچ‌ها را با استفاده از دستگاه مِگِر (Megger) اندازه‌گیری کرده و نتیجه را با مقادیر مجاز تعیین‌شده در دستورالعمل سازنده مقایسه کنید.
• بلبرینگ‌ها و وضعیت روانکاری آن‌ها را از نظر سایش و علائم خرابی بررسی کنید. در صورت نیاز، با توجه به دستورالعمل سازنده و نوع بلبرینگ، گریس‌کاری مجدد را انجام دهید.

در زمان کارکرد الکتروموتور مانند سرویس اولیه مراحل زیر را انجام می‌دهید:

• پارامترهای الکتریکی (جریان و ولتاژ) موتور را بررسی کنید.
• با اندازه‌گیری دمای بلبرینگ بررسی کنید آیا از دمای مجاز یاتاقان فراتر رفته است یا خیر.
•  لرزش و صداهای غیرعادی را در حین کار بررسی کنید. 

اگر بررسی‌ها هرگونه انحراف را از مقادیر مشخص شده در دفترچه راهنما نشان می‌دهد، ایراد را بلافاصله اصلاح کنید.

برنامه سرویس‌ دوره‌ای پیشنهادی

برای اجرای صحیح سرویس الکتروموتور VEM، لازم است برنامه بازرسی و نگهداری متناسب با مدل موتور و شرایط بهره‌برداری تنظیم شود. جدول زیر، مهم‌ترین اقدامات دوره‌ای و زمان‌بندی پیشنهادی آن‌ها را خلاصه می‌کند.

نتیجه‌گیری

نگهداری اصولی و سرویس الکتروموتور VEM به افزایش عمر مفید دستگاه، کاهش هزینه‌های تعمیراتی و بهبود عملکرد تجهیزات صنعتی کمک می‌کند. بررسی منظم قطعات، کنترل شرایط الکتریکی و مکانیکی و رعایت برنامه نگهداری متناسب با شرایط کاری، نقش مهمی در پیشگیری از خرابی‌های احتمالی دارد. در این مقاله، مهم‌ترین نکات مربوط به بازرسی، روانکاری و سرویس این موتورها را بر اساس دستورالعمل‌های سازنده بررسی کردیم. رعایت برنامه نگهداری متناسب با شرایط کاری موتور می‌تواند از بروز بسیاری از خرابی‌ها جلوگیری کرده و پایداری عملکرد مجموعه صنعتی را افزایش دهد.

سوالات متداول

۱. سرویس الکتروموتور VEM هر چند وقت یک‌بار باید انجام شود؟

فاصله زمانی سرویس به مدل موتور، شرایط محیطی و میزان کارکرد آن بستگی دارد. برای تعیین زمان دقیق بازرسی، روانکاری و سرویس اصلی باید دستورالعمل سازنده همان مدل بررسی شود.

۲. چه عواملی باعث خرابی الکتروموتور VEM می‌شوند؟

افزایش دما، نفوذ رطوبت و گردوغبار، خرابی بلبرینگ‌ها، روانکاری نامناسب، اضافه‌بار و مشکلات الکتریکی از عوامل رایج خرابی الکتروموتورها هستند.

۳. چگونه باید از بلبرینگ الکتروموتور VEM نگهداری کرد؟

بلبرینگ‌ها باید از نظر صدا، ارتعاش، دما و وضعیت روانکاری بررسی شوند. نوع گریس و فاصله زمانی روانکاری مجدد نیز باید بر اساس مشخصات مدل موتور و توصیه سازنده تعیین شود.

۴. آیا تمیز کردن کانال‌های تهویه الکتروموتور ضروری است؟

بله. تجمع گردوغبار و آلودگی در مسیرهای تهویه می‌تواند دفع حرارت را مختل کرده و باعث افزایش دمای موتور شود. بنابراین، کانال‌های تهویه باید متناسب با شرایط محیط کار به‌صورت دوره‌ای تمیز شوند.

۵. چه زمانی الکتروموتور VEM به تعمیرات اساسی نیاز دارد؟

هنگامی که علائمی مانند افزایش غیرعادی دما، ارتعاش شدید، صدای غیرمعمول یا افت عملکرد مشاهده شود، موتور باید بررسی تخصصی شود. زمان تعمیرات اساسی نیز به ساعات کارکرد، شرایط بهره‌برداری و دستورالعمل سازنده بستگی دارد.